Lipodemia: czym jest i jak się ją leczy

Czym jest lipodemia

Lipodemia (lipedema, obrzęk tłuszczowy) to przewlekła, postępująca choroba podskórnej tkanki tłuszczowej. Dotyka niemal wyłącznie kobiet i powoduje symetryczne, nieproporcjonalne gromadzenie się tłuszczu na nogach, biodrach i pośladkach, a u części kobiet także na ramionach. Stopy i dłonie zwykle pozostają bez zmian.

Od zwykłego przybierania na wadze odróżniają ją przede wszystkim ból i nadwrażliwość tkanki oraz słaba reakcja na dietę. Kobieta może schudnąć na twarzy, w biuście i w talii, podczas gdy uda i podudzia prawie się nie zmieniają.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna nie jest znana. Badania wiążą lipodemię ze zmianami hormonalnymi i dziedzicznością: często zaczyna się w okresie dojrzewania, w czasie ciąży lub po porodzie albo w okresie menopauzy, a wiele pacjentek ma krewne z podobnymi zmianami. Lipodemia nie jest skutkiem przejadania się ani braku ruchu, choć nadwaga może ją nasilać.

Objawy

• Symetryczne powiększenie nóg, rzadziej ramion, przy stosunkowo szczupłej górnej części ciała.
• Ból, nadwrażliwość lub uczucie ucisku przy dotyku.
• Łatwe powstawanie siniaków.
• Uczucie ciężkości i obrzęk, które nasilają się wieczorem, w upale i po długim staniu.
• „Mankiet” nad kostkami lub nadgarstkami: tkanka kończy się nagle, stopy i dłonie są szczupłe.
• Drobne guzki wyczuwalne w warstwie tłuszczu.
• Słaba reakcja zmienionych obszarów na dietę i ćwiczenia.

Stadia

Stadium	Co się dzieje
I	Gładka skóra, pogrubiała warstwa tłuszczu, drobne guzki
II	Nierówna powierzchnia skóry, większe guzki
III	Duże płaty tkanki i zwisające fałdy, zwłaszcza przy kolanach i po wewnętrznej stronie ud

Stadium nie zawsze odpowiada nasileniu bólu, dlatego plan leczenia uwzględnia wszystkie objawy.

Typy według lokalizacji

Typ I — pośladki i biodra; typ II — od bioder do kolan; typ III — od bioder do kostek; typ IV — ramiona; typ V — głównie podudzia. Typy mogą się łączyć.

Lipodemia, otyłość i obrzęk limfatyczny

	Lipodemia	Otyłość	Obrzęk limfatyczny
Kogo dotyczy	Niemal wyłącznie kobiet	Kobiet i mężczyzn	Kobiet i mężczyzn
Symetria	Tak	Tak	Często jedna kończyna
Stopy	Bez zmian	Mogą się powiększać	Często obrzęknięte
Ból przy dotyku	Typowy	Nietypowy	Rzadki
Siniaki	Łatwo powstają	Nietypowe	Nietypowe
Odchudzanie	Słaby wpływ na zmienione obszary	Chudnie całe ciało	Niezależny od masy ciała

Diagnostyka

Lipodemię rozpoznaje się klinicznie: lekarz zbiera wywiad, bada i palpacyjnie ocenia tkankę, rozkład tłuszczu, ból i skłonność do siniaków. Nie ma specyficznego badania krwi. W naszej klinice konsultacja zwykle obejmuje USG tkanek miękkich, w razie wskazań USG żył oraz ocenę innych przyczyn obrzęków.

Jeśli mieszkasz poza Ukrainą, możesz zacząć od konsultacji online na podstawie zdjęć i dokumentacji medycznej, a badanie dokończyć w Kijowie.

Leczenie

Leczenie zachowawcze — odzież uciskowa o płaskim splocie, ręczny drenaż limfatyczny, regularny ruch (np. pływanie), kontrola masy ciała i wsparcie psychologiczne — zmniejsza ból i obrzęk, ale nie usuwa tkanki lipodemicznej. Więcej o leczeniu zachowawczym.

Liposukcja oszczędzająca naczynia limfatyczne usuwa chorą tkankę tłuszczową cienkimi kaniulami z ochroną naczyń limfatycznych. Rozważa się ją, gdy ból i ograniczenia utrzymują się mimo leczenia zachowawczego. Badania długoterminowe pokazują, że u większości pacjentek po zabiegu zmniejszają się ból, skłonność do siniaków i obrzęki, a poprawia się sprawność ruchowa. Wyniki zależą od stadium, objętości tkanki, masy ciała i opieki po zabiegu. Więcej o liposukcji.

Najważniejsze liczby, badania i zalecenia międzynarodowe zebraliśmy na stronie „Lipodemia: co mówią badania” oraz w artykułach. Szczegółowe omówienie z bibliografią znajdziesz w przeglądzie klinicznym.